Strona projektu pt. Tworzymy atmosferę
Logo kampanii Tworzymy atmosferę

Opalamy? Naturalnie!

Ogrzewasz dom drewnem? Dzięki kilku prostym działaniom możesz ograniczyć emisję szkodliwych substancji, które powstają podczas spalania i chronić własne zdrowie.

Drewno to łatwo dostępne i naturalne odnawialne źródeł energii. Podobnie jak w przypadku innych rodzajów paliw stałych, podczas jego spalania wydzielane jest ciepło i produkty uboczne (m.in.: tlenki siarki, tlenki azotu oraz pył). Na wielkość emisji zanieczyszczeń powietrza w wyniku procesu spalania ma wpływ rodzaj i wiek urządzenia grzewczego, rodzaj opału oraz to, w jaki sposób je spalamy. Poniżej przedstawiamy kilka faktów na temat ogrzewania drewnem.

Jakie urządzenie grzewcze?

Urządzenia do spalania drewna można podzielić na kotły, piece i kominki. Kotły to urządzenia, w których gorące spaliny podgrzewają przepływającą wodę, która następnie płynie do grzejników lub służy do przygotowania ciepłej wody użytkowej. W piecach nie ma wody, a ciepło ze spalin przez obudowę pieca ogrzewa powietrze wokół pieca (np. piec kaflowy). Natomiast kominki mają paleniska otwarte na pomieszczenie, w którym się znajdują. Należy dodać, że popularne wkłady kominkowe są w rzeczywistości piecami, a tzw. kominki z płaszczem wodnym, to w rzeczywistości kotły na drewno z oszklonymi drzwiczkami.

Z tych urządzeń do ogrzewania najczęściej wykorzystuje się kotły. Proces spalania drewna przebiega inaczej, niż spalanie węgla. Spalanie drewna w kotle węglowym jest mniej wydajne i powoduje zwiększoną emisję. Około 80 procent suchej masy drewna to substancje lotne, które po podgrzaniu wydzielają się z drewna jako gazy, a potem spalają się nad rusztem. Pozostałe 20 procent spala się na ruszcie („żarzące węgielki”). Natomiast w węglu substancji lotnych jest 30 do 40 procent. Powietrze do spalania w kotle na drewno powinno płynąć od nowo dołożonej porcji drewna, w kierunku płomienia. Zabiera ze sobą lotne substancje palne z suszącego się drewna. Substancje te spalają się w płomieniu i do komina trafiają czyste spaliny. Tak działają kotły ze spalaniem dolnym. Natomiast w kotłach ze spalaniem górnym, nowo dołożone drewno leży na wierzchu i przykrywa warstwę paliwa płonącego na ruszcie. Palne gazy wydzielające się z podgrzewanego drewna nie mają kontaktu z płomieniem i nie spalone płyną ze spalinami do komina, a potem do atmosfery. Dlatego dobry kocioł na drewno powinien być przystosowany do spalania drewna.

Moc kotła powinna być dobrana do rzeczywistych potrzeb grzewczych. Dla domu jednorodzinnego o słabej izolacji ścian potrzeba około 1 kilowata mocy kotła na każde 10 m2 powierzchni ogrzewanej. W dobrze ocieplonych domach, 1 kilowat wystarcza na 20 m2. Jeśli ten sam kocioł ogrzewa też ciepłą wodę w podgrzewaczu pojemnościowym (tzw. bojlerze), powinno się dodać 3 do 5 kilowatów mocy. Trzeba wiedzieć, że zbyt duży kocioł oznacza problemy w trakcie eksploatacji. Sprawność kotłów na paliwo stałe maleje ze spadkiem wykorzystywanej mocy. Mała ilość paliwa w kotle, to między innymi niska temperatura w komorze spalania i niedopalanie substancji lotnych. Do ogrzania domu zużywa się znacznie więcej drewna, niż jest to wymagane, a w związku z tym powstaje więcej szkodliwych spalin.

Czym palić?

Drewno powinno być suche i dobrej jakości. Suszenie drewna polega głównie na tzw. sezonowaniu, czyli składowaniu drewna po ścięciu przez rok-dwa. Tuż po ścięciu zawartość wody w drewnie wynosi około 45-60%. Aby drewno nadawało się do spalenia w urządzeniu grzewczym, wartość ta powinna mieścić się w zakresie 15-20%.

Im bardziej wilgotne drewno, tym niższa jego wartość opałowa. Najlepszym drewnem do palenia są gatunki drzew liściastych o dużej gęstości: akacja, dąb, buk, wiąz, rab, kasztan, brzoza. Drewno z drzew iglastych ma co prawda wyższą wartość energetyczną ze względu na zawartość żywicy, lecz jest to także przyczyną szybkiego zanieczyszczenia się komina. W dodatku drewno iglaste spala się bardzo szybko, co zwięszka częstotliwość obsługi kotła.

Forma drewna musi być dostosowana do rodzaju urządzenia grzewczego. Najczęściej spotykane formy drewna jako paliwa to:

  • polana/szczapy, czyli drewno łupane, które nadaje się głównie do urządzeń z tradycyjnym rusztem,

  • brykiet, czylisprasowany materiał w postaci większych kostek lub walców, jako alternatywa do drewna łupanego,

  • pellet, czyli sprasowane wióry oraz trociny w postaci granulatu, które najlepiej sprawdzają się w urządzeniach z automatycznym podajnikiem.

Jak palić?

Już sam proces rozpalania drewna jest często powodem zwiększonej emisji zanieczyszczeń. Można temu zaradzić stosując tzw. rozpalanie od góry. Podpałkę i drzazgi kładziemy wtedy na szczapach, a nie pod nimi, jak w tradycyjnym rozwiązaniu.

Drewno powinno spalać się w miarę intensywnie. Nie można za bardzo ograniczać dopływu powietrza do spalania, bo skutkuje to powstawaniem substancji smolistych i pojawianiem się wilgoci w kominie. Z kolei zbyt intensywny dopływ powietrza powoduje obniżenie sprawności kotła, a ponadto szybko płynące spaliny porywają ze sobą większą ilość pyłu z paleniska. Przy okazji powstaje hałas i drgania komina. Lepiej dorzucać do paleniska mniej, a częściej, niż raz a dobrze. Wtedy spalanie jest bardziej stabilne. Podobnie jak z jazdą samochodem: płynna jazda, zamiast ciągłego przyśpieszania i hamowania, jest bardziej ekonomiczna i powoduje mniejszą emisję zanieczyszczeń.

Dobrym rozwiązaniem jest zastosowanie bufora ciepła, czyli dodatkowego zbiornika magazynującego podgrzaną w kotle wodę.

Żeby ogrzewanie drewnem było efektywne i bezpieczne, muszą być spełnione trzy warunki. Po pierwsze zainwestuj w nowoczesny, kocioł przeznaczony do spalania drewna. Po drugie kupuj suchy opał dobrej jakości z sprawodznego źródła. Po trzecie rozpalaj i pal w kotle umiejętnie. Dopiero wtedy możesz w pełni cieszyć się domowych ciepłem z natury.

Sfinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej